Artykuł

Albert Einstein to jeden z najwybitniejszych fizyków-teoretyków naszych czasów, człowiek który stworzył ogólną teorię względności, współtwórca korpuskularno-falowej teorii światła, laureat Nagrody Nobla za wyjaśnienie efektu fotoelektrycznego.
Kwestia narodowości Alberta Einsteina
Urodził się 14 marca 1879 roku w Ulm, leżącym na terenie Wirtembergii, która wówczas była królestwem, a dziś jest częścią kraju związkowego Badenia-Wirtembergia w Republice Federalnej Niemiec. Z pochodzenia był niemieckim Żydem, jego matka posiadała obywatelstwo szwajcarskie, a ojciec był poddanym króla Prus.

Po wyjeździe z rodziną do Szwajcarii został naturalizowany jako obywatel Szwajcarii. Mieszkał w Zurychu. W 1896 zdaje maturę i rozpoczyna studia na Politechnice w Zurichu z zamiarem otrzymania dyplomu nauczyciela matematyki i fizyki, jednocześnie rezygnuje z obywatelstwa niemieckiego. Po ukończeniu studiów w lipcu 1900 bezskutecznie poszukuje pracy, podejmując tymczasowo pracę nauczyciela w Winterthur i Schaffhausen oraz udziela prywatnych lekcji. W grudniu 1901 otrzymuje pracę jako młodszy referent w Szwajcarskim Urzędzie Patentowym.

Po I wojnie światowej

Po zakończeniu I wojny światowej i powstaniu Republiki Weimarskiej stał się ponownie obywatelem Niemiec (w momencie otrzymania Nagrody Nobla był więc formalnie Niemcem). Obywatelstwa niemieckiego został pozbawiony przez rząd III Rzeszy zaraz po wyjeździe do USA gdzie w 1940 roku przyjął obywatelstwo.

Również Izrael zaofiarował mu obywatelstwo zaraz po swoim powstaniu, proponowano mu nawet zostanie pierwszym prezydentem tego kraju. Mimo że przyjął to obywatelstwo, nigdy tam nie pojechał, nie odebrał również z ambasady Izraela swojego paszportu (posługiwał się paszportem USA). Uważał się za niemieckojęzycznego bezpaństwowca, pochodzenia żydowskiego i zawsze protestował przed przypisywaniem jego osiągnięć któremukolwiek z państw.

Jego ojczystym językiem i praktycznie jedynym którym dobrze władał był niemiecki. Wszystkie jego publikacje i książki były napisane po niemiecku. Mimo długiego pobytu w USA jego znajomość angielskiego sprowadzała się do najprostszych zwrotów i kilkuset słów potrzebnych do codziennego funkcjonowania w tym kraju.

Publikacje
W roku 1905, określanym jako Annus Mirabilit, czyli cudownym rokiem publikuje w Annalen der Physik przełomowe prace. Pierwsza z nich, O wytwarzaniu i transformacji światła, wyjaśnia zjawisko fotoelektryczne, potwierdzając jednocześnie kwantową naturę światła i istnienie cząstek nazwanych później fotonami.

Druga praca, O molekularno-kinetycznej teorii ciepła zastosowanej do ruchu cząstek zawieszonych w stacjonarnej cieczy, za którą otrzymał później stopień doktora na Uniwersytecie w Zurychu, wyjaśniała zjawisko ruchów Browna przy pomocy wzoru opracowanego przez polskiego fizyka Mariana Smoluchowskiego.

Kolejna, O elektrodynamice ciał w ruchu, stała się podstawą szczególnej teorii względności. Ostatnia z wielkich prac wydanych w tym roku, Czy bezwładność ciał zależy od ich energii, podaje słynny wzór na równoważność masy i energii - E=mc2.

Prace
W latach 1909-1914 Albert Einstein był profesorem fizyki na kilku uniwersytetach w Szwajcarii, Austrii i Niemczech, aby ostatecznie zostać dyrektorem prestiżowego Instytutu Cesarza Wilhelma Wielkiego (później Instytut Maxa Plancka) gdzie pracował aż do 1936 roku. W 1915 r. Einstein opublikował swoją najważniejszą teorię - Ogólną Teorię Względności. W 1921 r. otrzymał Nagrodę Nobla, za wkład w rozwój fizyki teoretycznej, a zwłaszcza za odkrycie praw rządzących efektem fotoelektrycznym. Na przełomie 1932 i 1933 prowadził serię wykładów w Stanach Zjednoczonych. W tym czasie Adolf Hitler doszedł do władzy, co sprawiło że postanowił nigdy nie wrócić do Niemiec.

Mimo że przez całe życie Albert Einstein był zadeklarowanym pacyfistą, w 1939 roku tuż przed napaścią Niemiec na Polskę, za namową Szilárda wysłał do prezydenta USA – Franklina Delano Roosevelta – list (zredagowany głównie przez Szilárda), ostrzegający prezydenta przed potencjalnymi możliwościami budowy bomby atomowej przez Niemcy. List ten zapoczątkował Projekt Manhattan i budowę pierwszej na świecie bomby atomowej.

Teorie
Albert Einstein należał do największych krytyków mechaniki kwantowej. Uznawał, że świat w gruncie rzeczy zbudowany jest w sposób klasyczny i relatywistyczny, a obowiązująca w mechanice kwantowej zasada nieoznaczoności Heisenberga jedynie tymczasowo ogranicza nasze poznanie. W efekcie Einstein stał się gorącym zwolennikiem Teorii ukrytych zmiennych, pojmując istnienie cząstek w sposób klasyczny, a funkcje falowe odpowiadające cząstkom interpretował probabilistycznie.

Twierdził, że cząstka tak naprawdę posiada pęd i położenie w sensie klasycznym, natomiast niemożliwość ich jednoczesnego ustalenia wynikająca z zasady nieoznaczoności może minąć, gdy mechanikę kwantową zastąpi nowsza teoria, uchylająca nieoznaczoność. Z taką teorią nie zgadzał się Niels Bohr oraz cała szkoła kopenhaska, która interpretowała mechanikę kwantową jako mechanikę falową.

Powstał EPR - Paradoks Einsteina Podolskiego Rosena - który został rozwiązany matematycznie jeszcze w latach 30 XX wieku poprzez nierówności Bella. Doprowadziły one uznawaną przez Einsteina Teorię ukrytych zmiennych do sprzeczności. Ostateczne potwierdzenie, że Einstein nie miał racji przyniósł eksperyment Zeilingera w 1991 roku.

Ciekawostki
- W ostatnim roku swojego życia Einstein przeszedł na wegetarianizm.
- Albert Einstein obliczył że w ciągu całego swojego życia wykorzystał zaledwie 5 procent swojego mózgu. W jaki sposób to obliczył? To wiedział tylko on!
- Einstein zapytany kiedyś: -Czy to prawda że teorię względności rozumie tylko dwóch ludzi? – odpowiedział: Kto jest drugi?